Nguyễn Thị Bình – Bản anh hùng ca của ngoại giao Việt Nam

Ngày 25/8/2025, tại buổi lễ kỷ niệm 80 năm thành lập ngành Ngoại giao Việt Nam, Tổng Bí thư Tô Lâm trao tặng danh hiệu Anh hùng Lao động cho bà Nguyễn Thị Bình, một biểu tượng sống động của trí tuệ và bản lĩnh dân tộc.

 

Ở tuổi 98, mái tóc bạc trắng, dáng đi chậm rãi nhưng ánh mắt vẫn sáng, bà bước lên bục nhận phần thưởng cao quý nhất của cuộc đời ngoại giao. Đằng sau khoảnh khắc ấy là gần một thế kỷ cống hiến, nơi từng trang ký ức hòa quyện với những mốc son chói lọi của lịch sử đất nước.

 

Tên khai sinh Nguyễn Thị Châu Sa, bà sinh năm 1927 tại Quảng Nam, trong một gia đình có truyền thống yêu nước. Từ khi còn rất trẻ, bà đã sớm chọn con đường gắn đời mình với cách mạng. Tháng 8/1945, giữa cơn sục sôi của một đất nước vừa giành độc lập, cô gái đôi mươi ấy đã bước vào quỹ đạo lịch sử bằng tất cả đam mê, trí tuệ và trái tim rực sáng.

 

Ngọn lửa tuổi trẻ và hành trình ra thế giới

 

Những năm đầu đời, bà theo học tại Lycée Sisowath (Campuchia) rồi về Hà Nội học Văn khoa, trước khi sang Pháp du học. Đó là những năm tháng “mở mắt nhìn ra thế giới”, nơi bà chứng kiến sự vận động phức tạp của chính trị quốc tế và càng thấm thía giá trị độc lập, tự do của một dân tộc.

 

Cuộc đời bà bước sang một bước ngoặt vào cuối những năm 1960, khi đảm nhiệm vị trí Trưởng đoàn đàm phán Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam tại Hội nghị Paris. Đó không chỉ là một sứ mệnh chính trị, mà còn là một “trận tuyến” không tiếng súng, nơi mỗi câu chữ, mỗi ánh nhìn đều có thể thay đổi vận mệnh của đất nước.

 

 

Hội nghị Paris kéo dài gần 5 năm (1968–1973), trải qua 201 phiên họp chính thức và hàng trăm cuộc họp không công khai. Trước sức ép từ các cường quốc, giữa bàn cờ ngoại giao đầy toan tính, sự hiện diện của “Madame Bình” – như truyền thông quốc tế gọi – là một hiện tượng. Người phụ nữ nhỏ bé đến từ một đất nước xa xôi, luôn khoác áo dài, bước vào những căn phòng lạnh giá ở Paris với phong thái tự tin, ánh nhìn kiên định, giọng nói mạch lạc.

 

Bà đã để lại ấn tượng sâu đậm không chỉ bởi lập luận sắc bén mà còn ở trái tim nhân văn: “Chúng tôi chiến đấu không phải để chia cắt đất nước, mà để thống nhất trong hòa bình”. Những lời nói giản dị ấy đã vang vọng qua hàng thập kỷ, trở thành tuyên ngôn của một dân tộc yêu hòa bình.

 

Khoảnh khắc Paris – Giọt nước mắt của một thế kỷ

 

Ngày 27/1/1973, trong căn phòng ký kết Hiệp định Paris, bà là nữ trưởng đoàn duy nhất đặt bút ký vào văn kiện lịch sử ấy. Khoảnh khắc ấy không chỉ đánh dấu thắng lợi ngoại giao vang dội của Việt Nam, mà còn chứng minh sức mạnh mềm của một dân tộc: trí tuệ, kiên định, nhân ái.

 

Trong hồi ức của mình, bà từng kể: “Khi đặt bút ký vào bản Hiệp định, mắt tôi bỗng nhòa ướt. Không phải vì chiến thắng, mà vì nghĩ đến bao xương máu đã đổ xuống để có được giây phút này”.

 

Một câu nói giản dị nhưng gói trọn bao nhiêu tầng cảm xúc. Đằng sau những cuộc tranh luận căng thẳng là những đêm dài bà thức trắng, những lần băng qua đại dương giữa bom đạn, những giọt nước mắt gửi lại sau lưng bao đồng đội đã nằm xuống. Paris với bà không chỉ là một địa danh; đó là một bản giao hưởng của máu, nước mắt, hy vọng và khát vọng hòa bình.

 

 

Từ nhà ngoại giao đến người truyền cảm hứng

 

Sau Hội nghị Paris, bà Nguyễn Thị Bình tiếp tục đảm nhận nhiều trọng trách quan trọng trong bộ máy lãnh đạo đất nước: từ vị trí Bộ trưởng Bộ Ngoại giao của Chính phủ Cách mạng Lâm thời, đến Phó Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, rồi nhiều khóa Đại biểu Quốc hội và sau này là Chủ tịch Quỹ Hòa bình và Phát triển Việt Nam. Dù ở bất kỳ cương vị nào, bà vẫn giữ trọn một tinh thần nhất quán: kiên định trong nguyên tắc, linh hoạt trong phương pháp. Chính phong cách ngoại giao ấy đã góp phần giúp Việt Nam chuyển mình từ một quốc gia bị tàn phá sau chiến tranh, trở thành một thành viên tích cực và có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế.

 

Tại lễ kỷ niệm 80 năm thành lập ngành ngoại giao, bà xúc động chia sẻ: “Ngoại giao là một mặt trận đặc biệt, nơi sức mạnh của niềm tin, trí tuệ và bản lĩnh quyết định vận mệnh quốc gia. Tôi tin rằng thế hệ hôm nay sẽ tiếp tục nâng tầm vị thế Việt Nam trên bản đồ thế giới”. Những lời ấy không chỉ là thông điệp gửi đến các nhà ngoại giao trẻ, mà còn là một phần di sản tinh thần bà để lại cho cả một thế hệ.

 

Danh hiệu và di sản

 

Danh hiệu Anh hùng Lao động được trao tặng cho bà hôm nay không chỉ để ghi nhận những cống hiến bền bỉ suốt gần một thế kỷ, mà còn để tri ân một di sản ngoại giao vĩ đại. Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng và ngoại giao, bà đã được trao tặng nhiều phần thưởng cao quý: Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất, Huân chương Đại đoàn kết dân tộc, Huân chương Tự do hạng Nhất của Lào, cùng nhiều giải thưởng và danh hiệu quốc tế tôn vinh hòa bình, nhân quyền và vai trò phụ nữ.

 

Thế nhưng, có lẽ phần thưởng lớn nhất mà lịch sử dành cho bà chính là sự kính trọng sâu sắc của nhân dân Việt Nam và bạn bè năm châu. Trong trái tim của nhiều thế hệ, Nguyễn Thị Bình không chỉ là một nhà ngoại giao xuất chúng, mà còn là biểu tượng của phẩm giá, trí tuệ và bản lĩnh Việt Nam, một nguồn cảm hứng vượt lên mọi biên giới thời gian.

 

Người phụ nữ đứng giữa lịch sử

 

Có một điều khiến người ta đặc biệt xúc động khi nhắc về bà Nguyễn Thị Bình: dù là “nữ tướng” trên bàn đàm phán, bà vẫn giữ trọn nét đẹp dịu dàng của người phụ nữ Việt Nam. Tà áo dài thướt tha, giọng nói điềm đạm, nụ cười nhẹ, nhưng bên trong là một bản lĩnh sắt đá. Đó chính là sức mạnh mềm mà bà mang đến Hội nghị Paris và truyền lại cho hậu thế. Sức mạnh ấy đến từ niềm tin bất biến: rằng một dân tộc nhỏ bé vẫn có thể đứng ngang hàng với các cường quốc, nếu có lý tưởng, đoàn kết và trí tuệ.

 

Những người từng làm việc cùng bà kể rằng, bà không thích sự khoa trương. “Hãy để thành quả tự nói lên tất cả”, đó là phong cách sống giản dị mà bà lựa chọn. Ở tuổi gần 100, bà vẫn dành thời gian đọc tài liệu, theo dõi thời sự và quan tâm đến từng bước đi của ngành ngoại giao. Người phụ nữ ấy, từ lâu, đã vượt lên trên mọi danh hiệu. Bà sống như một nhân chứng lịch sử nhưng không ngừng làm giàu thêm cho lịch sử bằng trí tuệ, sự khiêm nhường và trái tim nhân ái.

 

 

Bài học để lại cho ngày mai

 

Câu chuyện của bà Nguyễn Thị Bình không chỉ là một lát cắt lịch sử, mà còn là một bản đồ dẫn đường cho những thế hệ sau. Từ bản lĩnh để đối diện thử thách, trí tuệ để vượt qua những cuộc đấu trí khốc liệt, cho đến lòng nhân ái trong việc tìm kiếm tiếng nói chung giữa những khác biệt, tất cả hòa quyện thành một di sản tinh thần sâu sắc. Và trên hết, đó là niềm tin vào sức mạnh cộng đồng và khát vọng hòa bình, thứ đã giúp dân tộc Việt Nam đứng vững giữa những sóng gió lớn của thời đại.

 

Trong một thế giới nhiều biến động, nơi các giá trị liên tục bị thử thách, hành trình của bà nhắc nhở chúng ta rằng ngoại giao không chỉ là nghệ thuật thỏa hiệp, mà còn là nghệ thuật bảo vệ phẩm giá dân tộc.

 

Gần một thế kỷ đã đi qua, nhưng hình ảnh “Madame Bình”, người phụ nữ nhỏ bé trong tà áo dài thướt tha, bước vào những căn phòng hội nghị quốc tế với ánh nhìn kiên định, vẫn tiếp tục truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ.

 

Lịch sử sẽ còn nhớ tên bà không chỉ như một nhân chứng, mà như một người tạo ra lịch sử. Và di sản lớn nhất bà để lại chính là niềm tin: Việt Nam – một dân tộc yêu hòa bình, có thể đứng ngang hàng với thế giới bằng trí tuệ, bản lĩnh và phẩm giá.

 

Trích nguồn: Tạp chí Nữ Doanh Nhân